Historia Jaworzna

Udostępnij na:

Zjawiska archeologiczne potwierdzajAi??, A?eAi??juA? wAi??mAi??odszej epoce kamienia istniaAi??o osadnictwo na terenie dzisiejszego Jaworzna.Zarysowane waAi??y na powierzchni wzgA?rza Grodzisko wskazujAi?? na wczesnoAi??redniowiecznAi?? osadAi??.

Pierwsze zapiski oAi??Jaworznie pochodzAi?? zAi??pierwszej poAi??owy XIII wieku. SAi?? toAi??dokumenty poAi??wiadczajAi??ce darowizny na rzecz klasztoru wAi??StaniAi??tkach wAi??rA?d ktA?rych znalazAi??y siAi?? wsie: Jaworzno, CiAi??A?kowice iAi??DAi??ugoszyn. ZAi??IAi??poAi??owy XIV pochodzi wzmianka oAi??istnieniu wAi??Jaworznie parafii. Od XIII wieku datuje siAi?? rozwA?j przemysAi??u wydobywczego, najpierw rud srebra iAi??oAi??owiu, aAi??od XVIII wieku wAi??gla kamiennego. PowstajAi??ce wAi??Jaworznie kopalnie byAi??y pierwszy- mi wAi??Polsce. Po trzecim rozbiorze Polski miasto znalazAi??o siAi?? wAi??zaborze austriackim. WAi??latach 1809 – 1815 wchodzi wAi??skAi??ad KsiAi??stwa Warszawskiego. Po Kongresie WiedeAi??skim, wAi??Ai??czone do Rzeczypospolitej Krakowskiej, Jaworzno staAi??o siAi?? terenem przygranicznym, byAi??o granicAi?? zaborA?w: rosyjskiego, pruskiego iAi??austriackiego Po powstaniu krakowskim tj. po 1846 r. Jaworzno wraz zAi??caAi??Ai?? RzeczypospolitAi?? KrakowskAi?? zostaAi??o wAi??Ai??czone do Austrii.

XIX wiek toAi??okres rozkwitu gospodarczego miasta, na ktA?ry wAi??duA?ej mierze miaAi??a wpAi??yw kolej zAi??Krakowa na AslAi??sk, ktA?ra przebiegaAi??a przez SzczakowAi?? orazAi??kolej Warszawa – WiedeAi??. PrzeAi??om XIX iAi??XX wieku toAi??czas wzmoA?onej dziaAi??alnoAi??ci spoAi??eczno – politycznej iAi??niepodlegAi??oAi??ciowej ksiAi??dza StanisAi??awa StojaAi??owskiego, ktA?rego peAi??ne patriotycznej A?arliwoAi??ci kazania gromadziAi??y licznie miejscowAi?? ludnoAi??Ai??. ZAi??jego inicjatywy powstaAi??o, dziaAi??ajAi??ce od dzisiejszego dnia Stowarzyszenie Katolickie „PrzyjaA?Ai?? Jaworznicka”. WAi??1901 roku Jaworzno uzyskaAi??o prawa miejskie.

WAi??okresie powstaAi?? Ai??lAi??skich teren miasta byAi?? zapleczem iAi??miejscem schronienia dla powstaAi??cA?w. Okres Drugiej Rzeczypospolitej toAi??czas dalszego rozwoju gospodarczego miasta. Po „klAi??sce wrzeAi??niowej” Jaworzno zostaAi??o wAi??Ai??czone do Rzeszy. WAi??1943 r. wAi??adze okupacyjne utworzyAi??y filiAi?? obozu KL Auschwitz, ktA?rego wiAi??A?niowie pracowali wAi??bliskiej kopalni wAi??gla kamiennego. Po zakoAi??czeniu wojny na tym terenie wAi??adze komunistyczne utworzyAi??y Centralny ObA?z Pracy, gdzie wiAi??ziono NiemcA?w ze AslAi??ska, UkraiAi??cA?w przesiedlanych wAi??ramach akcji „WisAi??a” orazAi??polskAi?? mAi??odzieA? podejrzanAi?? oAi??przynaleA?noAi??Ai?? do organizacji antykomunistycznych. Dla upamiAi??tnienia ofiar obozu wAi??1998 r. prezydenci Ukrainy Leonid Kuczma iAi??Polski Aleksander KwaAi??niewski odsAi??onili pomnik wAi??lesie miAi??dzy PodAi??Ai??A?em, aAi??Osiedlem StaAi??ym, czyliAi??wAi??miejscu, gdzie chowano zmarAi??ych iAi??zamordowanych.

Okres powojenny wAi??historii miasta toAi??czas dynamicznego rozwoju gospodarczego. W ramach planu 6 -cio letniego zbudowano jednAi?? zAi??najwiAi??kszych elektrowni wAi??Polsce – ElektrowniAi?? Jaworzno II.Ai??WAi??1956 r. do Jaworzna wAi??Ai??czono SzczakowAi??. W1975 r. po reformie administracyjnej paAi??stwa, Jaworzno zostaAi??o wAi??Ai??czone do wojewA?dztwa katowickiego. WAi??1976 r. oddano do uA?ytku, obecnie najnowoczeAi??niejszy zakAi??ad wAi??mieAi??cie – ElektrowniAi?? Jaworzno III.Ai??WAi??lutym 1999 r. powstaAi??a pierwsza iAi??jedyna wAi??kraju spA?Ai??ka paliwowo – energetyczna ZakAi??ad GA?rniczo – Energetyczny „Sobieski – Elektrownia Jaworzno III” S.A. WAi??tym samym roku prezydent RP Aleksander KwaAi??niewski otworzyAi?? fabrykAi?? pAi??yt gipsowych iAi??materiaAi??A?w tynkarskich wybudowanAi?? przez niemieckAi?? firmAi?? KNAUF iAi??przy udziale Elektrowni Jaworzno IIIAi??S.A. Jest toAi??jedyna inwestycja na terenie miasta zrealizowana zAi??udziaAi??em tak duA?ego kapitaAi??u zagranicznego. WAi??wyniku reformy administracyjnej kraju, ktA?ra weszAi??a wAi??A?ycie 1 stycznia 1999 r. Jaworzno zostaAi??o zaliczone do miast na prawach powiatu iAi??przynaleA?y do wojewA?dztwa Ai??lAi??skiego.

OpracowaAi??a Anna Szelner

WiAi??cej o historii przeczytasz w dziale HISTORIA

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.