Historia Jaworzna

Udostępnij na:

Zjawiska archeologiczne potwierdzajA�, A?eA�juA? wA�mA�odszej epoce kamienia istniaA�o osadnictwo na terenie dzisiejszego Jaworzna.Zarysowane waA�y na powierzchni wzgA?rza Grodzisko wskazujA� na wczesnoA�redniowiecznA� osadA�.

Pierwsze zapiski oA�Jaworznie pochodzA� zA�pierwszej poA�owy XIII wieku. SA� toA�dokumenty poA�wiadczajA�ce darowizny na rzecz klasztoru wA�StaniA�tkach wA�rA?d ktA?rych znalazA�y siA� wsie: Jaworzno, CiA�A?kowice iA�DA�ugoszyn. ZA�IA�poA�owy XIV pochodzi wzmianka oA�istnieniu wA�Jaworznie parafii. Od XIII wieku datuje siA� rozwA?j przemysA�u wydobywczego, najpierw rud srebra iA�oA�owiu, aA�od XVIII wieku wA�gla kamiennego. PowstajA�ce wA�Jaworznie kopalnie byA�y pierwszy- mi wA�Polsce. Po trzecim rozbiorze Polski miasto znalazA�o siA� wA�zaborze austriackim. WA�latach 1809 – 1815 wchodzi wA�skA�ad KsiA�stwa Warszawskiego. Po Kongresie WiedeA�skim, wA�A�czone do Rzeczypospolitej Krakowskiej, Jaworzno staA�o siA� terenem przygranicznym, byA�o granicA� zaborA?w: rosyjskiego, pruskiego iA�austriackiego Po powstaniu krakowskim tj. po 1846 r. Jaworzno wraz zA�caA�A� RzeczypospolitA� KrakowskA� zostaA�o wA�A�czone do Austrii.

XIX wiek toA�okres rozkwitu gospodarczego miasta, na ktA?ry wA�duA?ej mierze miaA�a wpA�yw kolej zA�Krakowa na AslA�sk, ktA?ra przebiegaA�a przez SzczakowA� orazA�kolej Warszawa – WiedeA�. PrzeA�om XIX iA�XX wieku toA�czas wzmoA?onej dziaA�alnoA�ci spoA�eczno – politycznej iA�niepodlegA�oA�ciowej ksiA�dza StanisA�awa StojaA�owskiego, ktA?rego peA�ne patriotycznej A?arliwoA�ci kazania gromadziA�y licznie miejscowA� ludnoA�A�. ZA�jego inicjatywy powstaA�o, dziaA�ajA�ce od dzisiejszego dnia Stowarzyszenie Katolickie „PrzyjaA?A� Jaworznicka”. WA�1901 roku Jaworzno uzyskaA�o prawa miejskie.

WA�okresie powstaA� A�lA�skich teren miasta byA� zapleczem iA�miejscem schronienia dla powstaA�cA?w. Okres Drugiej Rzeczypospolitej toA�czas dalszego rozwoju gospodarczego miasta. Po „klA�sce wrzeA�niowej” Jaworzno zostaA�o wA�A�czone do Rzeszy. WA�1943 r. wA�adze okupacyjne utworzyA�y filiA� obozu KL Auschwitz, ktA?rego wiA�A?niowie pracowali wA�bliskiej kopalni wA�gla kamiennego. Po zakoA�czeniu wojny na tym terenie wA�adze komunistyczne utworzyA�y Centralny ObA?z Pracy, gdzie wiA�ziono NiemcA?w ze AslA�ska, UkraiA�cA?w przesiedlanych wA�ramach akcji „WisA�a” orazA�polskA� mA�odzieA? podejrzanA� oA�przynaleA?noA�A� do organizacji antykomunistycznych. Dla upamiA�tnienia ofiar obozu wA�1998 r. prezydenci Ukrainy Leonid Kuczma iA�Polski Aleksander KwaA�niewski odsA�onili pomnik wA�lesie miA�dzy PodA�A�A?em, aA�Osiedlem StaA�ym, czyliA�wA�miejscu, gdzie chowano zmarA�ych iA�zamordowanych.

Okres powojenny wA�historii miasta toA�czas dynamicznego rozwoju gospodarczego. W ramach planu 6 -cio letniego zbudowano jednA� zA�najwiA�kszych elektrowni wA�Polsce – ElektrowniA� Jaworzno II.A�WA�1956 r. do Jaworzna wA�A�czono SzczakowA�. W1975 r. po reformie administracyjnej paA�stwa, Jaworzno zostaA�o wA�A�czone do wojewA?dztwa katowickiego. WA�1976 r. oddano do uA?ytku, obecnie najnowoczeA�niejszy zakA�ad wA�mieA�cie – ElektrowniA� Jaworzno III.A�WA�lutym 1999 r. powstaA�a pierwsza iA�jedyna wA�kraju spA?A�ka paliwowo – energetyczna ZakA�ad GA?rniczo – Energetyczny „Sobieski – Elektrownia Jaworzno III” S.A. WA�tym samym roku prezydent RP Aleksander KwaA�niewski otworzyA� fabrykA� pA�yt gipsowych iA�materiaA�A?w tynkarskich wybudowanA� przez niemieckA� firmA� KNAUF iA�przy udziale Elektrowni Jaworzno IIIA�S.A. Jest toA�jedyna inwestycja na terenie miasta zrealizowana zA�udziaA�em tak duA?ego kapitaA�u zagranicznego. WA�wyniku reformy administracyjnej kraju, ktA?ra weszA�a wA�A?ycie 1 stycznia 1999 r. Jaworzno zostaA�o zaliczone do miast na prawach powiatu iA�przynaleA?y do wojewA?dztwa A�lA�skiego.

OpracowaA�a Anna Szelner

WiA�cej o historii przeczytasz w dziale HISTORIA

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.